เมล็ดข้าวกับพระราชอำนาจ

แม่น้ำไม่ได้ประกาศว่าปีนี้จะให้น้ำน้อย

มันเพียงหยุดไต่ขึ้นตามหลักไม้เร็วกว่าที่ผู้คนหวัง

ทุกเช้า คนเฝ้าร่องน้ำจะเดินลงไปยังท่าน้ำ ใช้นิ้วแตะรอยเปียกบนเสาไม้ แล้วขีดเครื่องหมายใหม่ไว้เหนือระดับผิวน้ำ จากนั้นนำป้ายเล็กกลับไปให้ผู้ดูแลคลังเปรียบเทียบกับรอยของวันก่อน

ในปีที่ดี รอยเปียกจะสูงขึ้นเรื่อย ๆ

น้ำจะไหลเข้าแอ่งเพาะปลูก

โคลนสีเข้มจะทับผืนดินเก่า

และผู้คนจะเริ่มพูดถึงเมล็ดพันธุ์ด้วยความหวัง

แต่ปีนี้ รอยใหม่หยุดอยู่ต่ำกว่ารอยเก่าบนเสาเกือบหนึ่งช่วงมือ

น้ำยังมา

ทว่าไม่มากพอไปถึงนาทุกผืน

ทาเนตยืนอยู่ริมแอ่งนาทางตะวันออก ใช้เท้ากดลงบนดินซึ่งควรอ่อนนุ่ม หากกลับแข็งจนส้นเท้าแทบไม่ทิ้งรอย

รอบตัวนาง ชาวบ้านกำลังใช้จอบไม้ขุดโคลนจากร่องหลัก พวกเขาพยายามเปิดทางให้น้ำไหลเข้าพื้นที่ต่ำก่อน แต่กระแสน้ำอ่อนเกินไป ดินที่ขุดออกเพียงไม่นานก็ไหลกลับลงไปอุดร่องเดิม

บุตรชายคนโตของทาเนตยืนอยู่ในร่องน้ำ มือทั้งสองจับตะกร้าสานใส่โคลน เขามีอายุเพียงสิบฤดูน้ำหลาก แต่ตัวผอมจนมองเห็นแนวซี่โครงเมื่อก้มลง

“แม่” เขาเรียก “หากน้ำไม่มา เราจะปลูกอะไร”

ทาเนตมองผืนดิน

“ปลูกสิ่งที่ใช้น้ำน้อยกว่า”

“แล้วถ้าไม่มีสิ่งใดขึ้น?”

นางไม่ตอบ

บุตรสาวคนเล็กนั่งอยู่ใต้ร่มเงาของเสื่อซึ่งขึงกับไม้สองต้น เด็กกำลังปั้นดินเป็นภาชนะเล็ก ๆ ตามอย่างมารดา แต่ดินที่นำมาจากริมแอ่งแห้งเกินจนแตกร้าวทุกครั้งที่กดนิ้ว

ทาเนตทำเครื่องปั้นดินเผาเลี้ยงลูกมาตั้งแต่สามีเสียชีวิตจากไข้

ในปีน้ำดี นางทำไหเก็บธัญพืช ตุ่มน้ำ และถ้วยเบียร์ให้ชุมชน

ในปีน้ำมากเกินไป นางทำภาชนะแลกอาหารกับผู้ที่เรือนถูกน้ำทำลาย

แต่ในปีน้ำต่ำ ทุกครอบครัวจะเก็บภาชนะเก่าไว้นานที่สุด เพราะไม่มีใครยอมแลกข้าวหนึ่งกำมือกับหม้อใบใหม่หากหม้อเก่ายังไม่แตก

ปีที่ขาดน้ำไม่ได้ทำให้เพียงชาวนาหิว

มันทำให้ช่างปั้น คนทอผ้า คนตัดกก คนขนสินค้า และคนทำเบียร์ขาดสิ่งแลกเปลี่ยนตามไปด้วย

เสียงฝีเท้าดังขึ้นบนคันดิน

ผู้ดูแลแรงงานสามคนเดินมาพร้อมทหารหนึ่งนาย คนหน้าเป็นชายร่างท้วมชื่อเฮซา เขาถือป้ายไม้กับเชือกสำหรับผูกจำนวนแรงงาน

“หยุดมือก่อน!” เขาประกาศ “มีคำสั่งจากคลังกลาง”

ชาวบ้านทยอยขึ้นจากร่องน้ำ เสื้อผ้ากับขาเปื้อนโคลน ทุกคนมองตะกร้าสะพายของเฮซา เพราะข่าวจากคลังในเวลานี้มีความหมายเพียงสองอย่าง

พวกเขาจะได้รับอาหารเพิ่ม

หรือถูกเรียกเก็บสิ่งที่ยังเหลืออยู่

เฮซาเปิดป้ายแล้วอ่านเครื่องหมายสั้นตามที่เสมียนอธิบายไว้

“ทุกครัวเรือนต้องส่งภาชนะเก็บเมล็ดหนึ่งใบต่อแรงงานผู้ใหญ่หนึ่งคน คลังต้องเตรียมรับข้าวจากพื้นที่ซึ่งยังมีน้ำถึง”

เสียงคัดค้านดังขึ้นทันที

“เรายังต้องใช้เก็บเมล็ดของตน!”

“หม้อเก่าข้าแตกร้าวหมดแล้ว!”

“ยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะมีข้าวให้ใส่หรือไม่!”

เฮซายกมือ “เป็นคำสั่งจากผู้ดูแลคลัง ไม่ใช่ข้า”

ทาเนตเดินออกจากกลุ่ม

“ใครจะจ่ายค่าภาชนะ”

“คลังจะบันทึกไว้”

“บันทึกเป็นอะไร”

“ส่วนแบ่งเมล็ดหลังเก็บเกี่ยว”

“หากไม่มีการเก็บเกี่ยวเล่า”

เฮซามีสีหน้ารำคาญ “ข้าเพียงนำคำสั่งมา”

“และข้าเพียงถามว่าลูกข้าจะกินรอยบนป้ายแทนขนมปังได้หรือไม่”

เสียงหัวเราะขมดังขึ้นจากชาวบ้าน

ทหารซึ่งมากับผู้ดูแลขยับมือเข้าใกล้กระบอง แต่เฮซายกแขนห้าม เขารู้ดีว่าการใช้กำลังกับคนทั้งชุมชนกลางร่องน้ำอาจทำให้เรื่องเล็กกลายเป็นการต่อต้าน

“ผู้ใดไม่ส่งภาชนะ จะถูกบันทึกว่าค้างหน้าที่ต่อคลัง” เขากล่าว

ทาเนตเดินเข้าไปใกล้

“เช่นนั้นบันทึกชื่อข้าเป็นคนแรก”

“ทาเนต อย่าทำให้เรื่องยาก”

“ข้ามีเตา มีดิน และมีมือทำงาน แต่ไม่มีฟืนพอเผาไหตามจำนวนที่เจ้าต้องการ หากจะเอาภาชนะ จงให้อาหารคนตัดไม้ คนขนฟืน และลูกของข้าที่ต้องช่วยข้านวดดิน”

“ข้าเปลี่ยนคำสั่งไม่ได้”

“เช่นนั้นพาข้าไปหาคนที่เปลี่ยนได้”

ผู้ดูแลแรงงานหัวเราะ “เจ้าคิดว่ากษัตริย์จะออกมาฟังหญิงปั้นหม้อหรือ”

“หากไม่ฟัง ก็อย่าหวังให้หม้อเดินเข้าคลังเอง”

ก่อนเที่ยง ชื่อของทาเนตก็ถูกนำเข้าไปถึงห้องตรวจเสบียง

มิใช่เพราะผู้ดูแลแรงงานเห็นคุณค่าของคำถาม แต่เพราะช่างปั้นในอีกสองชุมชนปฏิเสธส่งภาชนะเช่นกัน หากใช้ทหารยึดของ การผลิตภาชนะทั้งหมดอาจหยุดลง และคลังจะไม่มีสิ่งใดเก็บเมล็ดแม้ปีหน้ามีน้ำมากพอ

เมอร์นีธจึงมีรับสั่งให้พาผู้แทนช่างกับผู้ดูแลแรงงานเข้ามาพร้อมกัน

ห้องตรวจเสบียงตั้งอยู่ติดคลังกลาง ไม่มีบัลลังก์สูง มีเพียงโต๊ะไม้เตี้ย เสื่อกก และภาชนะตวงหลายขนาดวางเรียงข้างผนัง

เมอร์นีธประทับอยู่หัวโต๊ะ

เดนนั่งข้างเซชัตกาพร้อมป้ายรอยนับ

เนเฟอร์กาอยู่ด้านหนึ่ง

เมมซาฟยืนเฝ้าประตู

ส่วนเฮนุตกำลังตรวจตะกร้าขนมปังซึ่งถูกนำมาเป็นตัวอย่างอาหารประจำวันของคนแต่ละกลุ่ม

ทาเนตคุกเข่าลงตามธรรมเนียม แต่ไม่ได้ก้มหน้าจนมองไม่เห็นผู้ที่ตนกำลังพูดด้วย

“เจ้าปฏิเสธส่งภาชนะให้คลังหรือ” เมอร์นีธถาม

“ข้าปฏิเสธส่งโดยไม่มีอาหารแลกเปลี่ยน”

“คำสั่งระบุว่าจะได้รับส่วนแบ่งหลังเก็บเกี่ยว”

“หากมีข้าวให้เก็บ ข้ายินดีรอ แต่ระดับน้ำต่ำลงทุกวัน บุตรของข้ากินวันนี้ ไม่ได้กินหลังฤดูหว่าน”

เนเฟอร์กากล่าวขึ้น “คลังไม่อาจจ่ายเสบียงล่วงหน้าแก่ผู้ผลิตทุกคน หากทำเช่นนั้น ข้าวสำรองจะหมดก่อนรู้จำนวนผลผลิต”

“แต่คลังต้องการภาชนะล่วงหน้า” ทาเนตย้อน “เหตุใดแรงงานของเราจึงรอได้ แต่อาหารของคลังรอไม่ได้”

ผู้ดูแลคลังตอนเหนือหรี่ตา

เมมซาฟซึ่งยืนตรงประตูไอเบา ๆ คล้ายซ่อนเสียงหัวเราะ

เมอร์นีธทอดพระเนตรภาชนะตัวอย่างสามใบซึ่งทาเนตนำมาด้วย

“การทำไหเก็บเมล็ดหนึ่งใบต้องใช้อะไรบ้าง”

“ดิน น้ำ แกลบสำหรับผสม เชือกช่วยยก ฟืนเผา และแรงงานอย่างน้อยสองคน หากทำใบใหญ่”

“ใช้เวลากี่วัน”

“ขึ้นรูปหนึ่งวัน ตากหลายวัน แล้วเผา หากอากาศชื้นอาจนานกว่า”

“ปีนี้น้ำต่ำ เหตุใดจึงยังขาดน้ำทำดิน”

“น้ำซึ่งใช้ดื่มกับน้ำซึ่งใช้ปั้นมาจากที่เดียวกัน หากข้าเอาไปทำไห ลูกก็มีน้ำน้อยลง”

เมอร์นีธหันไปหาเนเฟอร์กา

“คลังต้องการภาชนะเพิ่มกี่ใบ”

“ตามรายงานเดิม หนึ่งร้อยยี่สิบใบพ่ะย่ะค่ะ”

“สำหรับผลผลิตจำนวนเท่าใด”

“หากน้ำขึ้นถึงรอยคาดการณ์เดิม ผลผลิตจากพื้นที่ตะวันออกกับตอนเหนือ—”

“แต่น้ำไม่ถึง”

เนเฟอร์กาหยุด ก่อนตอบว่า “หากลดตามพื้นที่ซึ่งได้รับน้ำจริง อาจต้องใช้เพียงเจ็ดสิบถึงแปดสิบใบ”

“เหตุใดจึงยังสั่งหนึ่งร้อยยี่สิบ”

“คำสั่งเตรียมคลังออกก่อนระดับน้ำหยุดสูงพ่ะย่ะค่ะ”

เมอร์นีธทอดพระเนตรเฮซา

“เหตุใดเจ้าไม่ส่งคำถามกลับมาเมื่อเห็นว่าระดับน้ำเปลี่ยน”

ผู้ดูแลแรงงานก้มหน้าต่ำ “กระหม่อมไม่มีสิทธิ์เปลี่ยนจำนวน”

“ข้าไม่ได้ถามว่าเหตุใดไม่เปลี่ยน ข้าถามว่าเหตุใดไม่รายงาน”

เฮซาตอบไม่ออก

ทาเนตมองคนรอบโต๊ะ

นี่เป็นครั้งแรกที่นางได้เห็นเมอร์นีธใกล้เพียงไม่กี่ช่วงแขน ผ้าลินินกับเงาจากเครื่องประดับยังบดบังพระพักตร์ เหลือเพียงพระเนตรซึ่งมองป้าย ภาชนะ และคนพูดสลับกัน

ทาเนตเคยได้ยินข่าวว่ากษัตริย์ไม่มีพระพักตร์

เคยได้ยินว่าเป็นหญิงจากแดนไกล

และเคยได้ยินว่าผู้ใดเปิดผ้าคลุมจะพบความตาย

เมื่อได้ยืนตรงหน้า นางกลับคิดเพียงว่าผ้าหลายชั้นเช่นนั้นคงร้อนมาก

“ลดจำนวนภาชนะตามพื้นที่ซึ่งมีน้ำถึง” เมอร์นีธรับสั่ง “จ่ายข้าวบาร์เลย์ส่วนหนึ่งให้คนตัดฟืนและช่างปั้นก่อนเริ่มงาน ที่เหลือจ่ายเมื่อส่งของแต่ละชุด ไม่ต้องรอหลังเก็บเกี่ยวทั้งหมด”

เนเฟอร์กาคัดค้านทันที “เสบียงสำรองจะลดลง”

“ภาชนะก็เป็นส่วนหนึ่งของการเก็บเสบียง หากไม่จ่ายให้ผู้ทำ เราจะมีเมล็ดแต่ไม่มีที่เก็บ”

“เราสามารถนำภาชนะเก่าจากครัวเรือนมาใช้”

ทาเนตหันไปหาเขา “แล้วครัวเรือนจะเก็บสิ่งใด”

“ปีนี้ผลผลิตของพวกเขาน้อย”

“น้อยไม่ได้หมายถึงไม่มี”

เนเฟอร์กามองนางอย่างเย็นชา “หากทุกคนยึดของไว้เพื่อตน คลังกลางก็ไม่อาจช่วยชุมชนใดเมื่อเกิดปัญหา”

“หากคลังกลางเอาทุกสิ่งไป คนในชุมชนก็ต้องมาขอของตนกลับคืน”

“พอ” เมอร์นีธรับสั่ง

ทั้งคู่เงียบลง

พระองค์หันไปหาเซชัตกา

“แก้จำนวนบนป้าย และระบุค่าตอบแทนแต่ละชุดให้ชัด”

เซชัตกาก้มศีรษะ แต่เนเฟอร์กายังไม่ยอมจบ

“นี่แก้เพียงเรื่องภาชนะพ่ะย่ะค่ะ ปัญหาแท้จริงคือเรามีเสบียงไม่พอสำหรับทุกส่วน หากระดับน้ำไม่สูงขึ้นภายในไม่กี่วัน เราต้องลดการจ่าย”

“เหลือเท่าใด”

ผู้ดูแลคลังเปิดป้ายชุดหนึ่ง

“หากคงจำนวนเดิม คลังในเขตราชสำนักพอประมาณเจ็ดเดือน กองทหารห้าเดือน ชุมชนซึ่งมีผลผลิตต่ำกว่าสามเดือน”

ทาเนตได้ยินเสียงหัวใจตนเต้นแรง

สามเดือน

หลังจากนั้นยังไม่ถึงเวลาเก็บเกี่ยวใหม่ด้วยซ้ำ

“หากลดส่วนชุมชนตั้งแต่วันนี้” เนเฟอร์กากล่าว “เราสามารถยืดออกไปได้อีกเกือบสองเดือน”

“แล้วคนในชุมชนจะกินสิ่งใด” เดนถาม

ผู้ใหญ่ทุกคนหันไปมอง

เด็กน้อยนั่งอยู่ข้างป้ายรอยนับ มีเมล็ดถั่วเจ็ดเมล็ดเรียงตรงหน้า คงใช้แทนจำนวนเดือนในบทเรียน

เนเฟอร์กาตอบอย่างระมัดระวัง

“พวกเขาต้องลดจำนวนอาหาร ใช้ปลาแห้ง อินทผลัม และสิ่งที่หาได้เสริมพ่ะย่ะค่ะ”

“เหตุใดคลังราชสำนักมีพอเจ็ดเดือน”

“เพราะต้องเลี้ยงคนงาน เสมียน ผู้ส่งสาร ช่าง และผู้ดูแลพิธีจำนวนมาก”

“แล้วกองทหาร?”

“ต้องพร้อมป้องกันแผ่นดิน”

เดนขยับเมล็ดถั่วบนโต๊ะ

“คนในชุมชนไม่ใช่แผ่นดินหรือ”

เนเฟอร์กานิ่งไป

เมมซาฟหันหน้าหนี แต่ทาเนตเห็นมุมปากเขายกขึ้น

เมอร์นีธมิได้ชมเดน พระองค์เพียงรับสั่งให้เฮนุตนำตัวอย่างอาหารมาวางบนโต๊ะ

ตะกร้าแรกเป็นอาหารสำหรับเรือนชั้นใน มีขนมปังเนื้อละเอียด ปลาแห้ง อินทผลัม และหัวหอม

ตะกร้าที่สองเป็นอาหารคนงาน มีขนมปังก้อนเล็กกว่า หัวหอม และเบียร์อ่อน

ตะกร้าสุดท้ายเป็นส่วนของทหาร มีขนมปังหยาบ ปลาแห้ง และเบียร์มากกว่าคนงานเล็กน้อย

“นี่คือจำนวนต่อหนึ่งวันหรือ” เมอร์นีธถาม

เฮนุตพยักหน้า “ตามบัญชีเดิมพ่ะย่ะค่ะ”

“เรือนชั้นในมีคนกี่คน”

“หากนับคนรับใช้ ผู้ดูแลผ้า ครัว และผู้ติดตามของขุนนางซึ่งพักอยู่ด้วย เกือบหนึ่งร้อยหกสิบ”

“ผู้ติดตามเหล่านั้นรับอาหารจากตระกูลของตนด้วยหรือไม่”

เฮนุตมองไปทางขุนนางสองคนซึ่งนั่งด้านหลัง

“บางคนรับทั้งสองทาง”

เสียงกระซิบดังขึ้นทันที

เนเฟอร์กาขมวดคิ้ว “การแจกจากราชสำนักเป็นการแสดงเกียรติ มิใช่เพียงเรื่องความหิว”

“เกียรติกินได้หรือไม่” เดนถาม

ครั้งนี้เมมซาฟไอแรงกว่าปกติ

เนเฟอร์กาไม่ตอบเด็ก แต่หันไปหาเมอร์นีธ

“หากลดอาหารของผู้แทนเมือง พวกเขาจะเห็นว่าราชสำนักอ่อนแอ”

“หากประชาชนอดตายขณะผู้แทนเมืองรับอาหารสองแห่ง พวกเขาจะเห็นสิ่งใด”

“การรักษาพันธมิตรมีราคาของมัน”

“เช่นนั้นให้ผู้ที่ได้ประโยชน์จากพันธมิตรช่วยจ่ายราคา มิใช่ให้เด็กในชุมชนจ่ายทั้งหมด”

พระสุรเสียงยังคงราบเรียบ

“ตั้งแต่วันพรุ่งนี้ ยกเลิกการแจกอาหารซ้ำแก่ผู้ติดตามซึ่งได้รับเสบียงจากตระกูลของตน ลดขนมปังเนื้อละเอียดในเรือนชั้นใน ใช้ข้าวบาร์เลย์เพิ่มและหยุดฆ่าสัตว์สำหรับงานเลี้ยงซึ่งยังไม่จำเป็น”

เสียงคัดค้านดังขึ้นจากแถวขุนนาง

“องค์เหนือหัว การเลี้ยงรับรองเป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์ระหว่างเมือง!”

“การลดเนื้อสัตว์จะถูกมองว่าคลังหลวงว่างเปล่า!”

“ผู้แทนตอนเหนืออาจปฏิเสธเข้าพิธี!”

เมอร์นีธรอจนเสียงลดลง

“คลังหลวงไม่ได้ว่างเปล่า”

“เช่นนั้นเหตุใดต้องลดส่วนของราชสำนักก่อน” เนเฟอร์กาถาม

“เพราะหากข้าสั่งให้คนอื่นหิวน้อยลง ข้าต้องแสดงว่าผู้ซึ่งออกคำสั่งยอมรับส่วนเดียวกัน”

“กษัตริย์ไม่เสวยเช่นคนงาน”

“กษัตริย์กินจากเมล็ดซึ่งคนงานปลูก”

ไม่มีผู้ใดโต้ทันที

เมอร์นีธรับสั่งต่อ

“ไม่ลดอาหารเด็ก คนป่วย หญิงมีครรภ์ และคนงานซึ่งขุดร่องน้ำ ลดเบียร์เข้มในเรือนหลวง แต่คงเบียร์อ่อนสำหรับแรงงานกลางแดด ตรวจรายชื่อผู้รับอาหารซ้ำทุกแห่ง”

“แล้วกองทหาร?” เมมซาฟถาม

“คงส่วนของผู้เฝ้าชายแดนและผู้ลาดตระเวน ลดส่วนกองที่อยู่ในเมืองและไม่ได้ฝึก”

เคนูซึ่งเพิ่งเข้ามาร่วมประชุมกล่าวขึ้นจากประตู

“ทหารซึ่งได้รับอาหารน้อยจะอ่อนแรง”

เมมซาฟหันไป “ทหารซึ่งนั่งเล่นทั้งวันควรอ่อนแรงบ้าง จะได้ลุกไปฝึก”

เสียงหัวเราะเบา ๆ ดังจากองครักษ์หน้าห้อง

เคนูมองเขาอย่างไม่พอใจ “เจ้ากล่าวง่าย เพราะกองของเจ้าได้ส่วนจากเรือนหลวง”

“ตั้งแต่พรุ่งนี้กองข้าก็ถูกลดเช่นกัน”

“ใครกล่าว”

“ข้ากล่าว”

เมมซาฟหันไปยังเมอร์นีธ “ลดส่วนขององครักษ์เท่ากองในเมือง เว้นคนเข้าเวรกลางคืน”

เดนมองพระปิตุลา “ท่านยอมกินน้อยลงหรือ”

“ไม่ต้องห่วง ข้ายังพูดได้มากเท่าเดิม”

“นั่นไม่ใช่สิ่งที่ข้าห่วง”

เด็กตอบทันที

เสียงหัวเราะดังขึ้นทั้งห้อง แม้แต่ทาเนตยังกลั้นไม่อยู่

เมมซาฟทำหน้าเจ็บปวด “ฝ่าพระบาทเรียนรู้สิ่งไม่ดีจากคนในเรือนนี้มากเกินไปแล้ว”

พระเนตรของเมอร์นีธดูเหมือนมีแสงเปลี่ยนไปชั่วขณะ แต่พระองค์ไม่แสดงเสียงหัวเราะ

เซชัตกาเริ่มจัดทำป้ายคำสั่งใหม่ แต่เมอร์นีธยังไม่จบ

“แรงงานซึ่งถูกลดจากงานก่อสร้างหรือพิธี ให้ย้ายไปขุดร่องน้ำโดยได้รับอาหารตามงาน มิใช่ปล่อยกลับไปโดยไม่มีสิ่งแลกเปลี่ยน”

ทาเนตฟังแล้วเข้าใจว่าพระองค์กำลังป้องกันปัญหาอีกด้าน

หากตัดงานราชสำนัก คนซึ่งเคยได้รับอาหารจากงานเหล่านั้นจะไม่มีอะไรกิน

หากย้ายไปขุดร่องน้ำ พวกเขายังได้รับส่วนแบ่ง และน้ำอาจไปถึงนาเพิ่ม

“ส่วนช่างปั้น” เมอร์นีธหันมาทางนาง “คลังจะรับภาชนะตามจำนวนใหม่ และให้ชุมชนเก็บไหหนึ่งใบจากทุกห้าใบไว้ใช้เอง”

ทาเนตคุกเข่าลง “ขอบพระทัย”

“อย่าเพิ่งขอบใจ หากภาชนะส่งช้าและเมล็ดเสีย เจ้าก็ต้องรับผิดชอบส่วนของเจ้า”

ทาเนตเงยหน้าขึ้น

คำตอบนั้นไม่ได้อ่อนโยน

แต่มันยอมรับว่านางมีหน้าที่ร่วม มิใช่เป็นเพียงผู้มารับความเมตตา

“ข้าจะส่งให้ทัน” นางกล่าว

คำสั่งลดเสบียงถูกนำออกไปในบ่ายวันเดียวกัน

ไม่มีข้อความยาวอธิบายเหตุผล มีเพียงป้ายจำนวนใหม่ เครื่องหมายกลุ่มผู้รับ และตราซึ่งมีพระนามเดนอยู่ตรงกลาง เมอร์นีธอยู่รอบนอก

ข่าวแพร่เร็วกว่าป้ายอีกครั้ง

ในตลาด ผู้คนกล่าวว่ากษัตริย์ลดเนื้อสัตว์ของตนเพื่อให้เด็กมีขนมปัง

ในค่ายทหาร มีคนบ่นว่าเมอร์นีธกำลังทำให้กองทัพอ่อนแอ

ในเรือนขุนนาง ผู้ติดตามซึ่งเคยรับอาหารสองทางโกรธที่ต้องกลับไปพึ่งตระกูลของตน

ส่วนคนงานขุดร่องน้ำดีใจที่ยังได้รับขนมปัง แม้งานจะหนักกว่าเดิม

ทาเนตกลับถึงชุมชนพร้อมป้ายจำนวนภาชนะชุดใหม่

แทนหนึ่งร้อยยี่สิบใบ ช่างทั้งสามชุมชนต้องทำเพียงเจ็ดสิบห้าใบ และจะได้รับข้าวส่วนแรกก่อนเริ่มงาน

ผู้คนมารุมล้อมนาง

“กษัตริย์รับฟังจริงหรือ”

“พระองค์มีพระพักตร์เช่นไร”

“เป็นชายหรือหญิง?”

“ได้เห็นใต้ผ้าหรือไม่?”

ทาเนตยกป้ายขึ้น “ข้าเข้าไปพูดเรื่องหม้อ ไม่ได้ไปเปิดผ้าของผู้ใด”

“แต่เจ้ายืนใกล้”

“ใกล้พอเห็นว่าพระองค์มีสองตาเหมือนพวกเรา”

“งดงามหรือไม่”

ทาเนตคิดถึงพระเนตรซึ่งมองภาชนะและรอยนับมากกว่ามองคำสรรเสริญ

“ข้าไม่รู้”

ผู้ถามทำหน้าผิดหวัง

“แล้วเหตุใดผู้คนเรียกว่าผู้เลอโฉม”

“เพราะมนุษย์ชอบแต่งส่วนที่ตนมองไม่เห็นให้เป็นอย่างที่อยากเห็น”

นางส่งป้ายให้ช่างอาวุโสตรวจ ก่อนเดินไปยังเตาของตน

บุตรทั้งสองรออยู่ เด็กคนเล็กยังพยายามปั้นภาชนะจากดินแห้งก้อนเดิม

ทาเนตคุกเข่าลง วางถุงข้าวบาร์เลย์ส่วนแรกตรงหน้า

“เราจะได้ทำไหหรือ” บุตรชายถาม

“เจ็ดสิบห้าใบแบ่งกันสามชุมชน”

“แล้วน้ำเล่า”

“คนจากเรือนหลวงจะมาช่วยขุดร่อง”

“กษัตริย์สั่งหรือ”

“ใช่”

“เช่นนั้นฝนจะมาหรือไม่”

ทาเนตส่ายหน้า

“กษัตริย์สั่งฝนไม่ได้”

“แล้วสั่งอะไรได้”

นางมองถุงข้าวในมือ

“สั่งว่าข้าวซึ่งเหลืออยู่จะไปอยู่ในชามของผู้ใด”

เด็กชายคิดอยู่ครู่หนึ่ง

“นั่นทำให้พระองค์มีอำนาจมากกว่าฝนหรือ”

“ไม่” ทาเนตตอบ “แต่มากพอจะทำให้คนรักหรือเกลียดได้”

ในเรือนหลวง การลดเสบียงเริ่มสร้างศัตรูเร็วกว่าที่คาด

ก่อนดวงอาทิตย์ตก ผู้แทนตระกูลสามคนขอเข้าเฝ้า พวกเขากล่าวว่าการลดอาหารงานเลี้ยงเป็นการลดเกียรติของเมืองตน และขู่ว่าจะถอนคนงานออกจากการซ่อมท่าเรือ

เมอร์นีธไม่เปลี่ยนคำสั่ง

พระองค์ให้เซชัตกานำบัญชีอาหารซ้ำออกมา แล้ววางต่อหน้าผู้แทนทีละป้าย

บางคนรับขนมปังจากราชสำนักวันละสองส่วน

รับจากตระกูลตนอีกหนึ่งส่วน

แต่ส่งคนงานไปขุดร่องน้ำเพียงครึ่งจำนวนที่สัญญา

เมื่อหลักฐานถูกวางลง คำว่าเกียรติก็ฟังเบาลงทันที

ถึงกระนั้น ก่อนออกจากห้อง ผู้แทนคนหนึ่งกล่าวว่า

“กษัตริย์ซึ่งลดโต๊ะของผู้มีอำนาจ อาจได้เสียงสรรเสริญจากคนจนในวันนี้ แต่วันหนึ่งพระองค์จะพบว่าเสียงสรรเสริญไม่ถือหอกให้”

เมมซาฟขยับเข้าไปหา แต่เมอร์นีธยกพระหัตถ์ห้าม

“และผู้ถือหอกจะพบว่าเขากินเสียงสรรเสริญไม่ได้เช่นกัน” พระองค์ตอบ “เราจึงต้องรักษาทั้งคนกับเสบียง มิใช่เลือกเพียงฝ่ายซึ่งพูดดังที่สุด”

ผู้แทนค้อมศีรษะอย่างแข็งกระด้างแล้วจากไป

เมื่อประตูปิด เมมซาฟกล่าวว่า

“พวกเขาจะไม่ลืมเรื่องนี้”

“ข้าไม่ได้ต้องการให้ลืม”

“คนเหล่านั้นควบคุมเรือ คนงาน และคลังบางส่วน”

“เพราะเหตุนี้จึงไม่ควรปล่อยให้ควบคุมอาหารของตนกับของราชสำนักโดยไม่มีผู้ตรวจ”

“พระองค์กำลังสร้างศัตรูหลายฝ่ายพร้อมกัน”

“ข้าเพียงหยุดจ่ายอาหารให้คนซึ่งรับสองทาง”

“สำหรับผู้มีอำนาจ การเสียขนมปังหนึ่งก้อนอาจเป็นการประกาศสงคราม”

เดนนั่งฟังอยู่ข้างโต๊ะ เขามองตะกร้าอาหารเย็นซึ่งเฮนุตเพิ่งนำเข้ามา

วันนี้มีขนมปังบาร์เลย์ หัวหอม และปลาแห้งชิ้นเล็ก ไม่มีเนื้อย่างหรือขนมปังเนื้อละเอียดเหมือนวันก่อน

เด็กหยิบขนมปังขึ้นมา

“นี่เหมือนของคนขุดร่องหรือไม่”

เฮนุตตอบ “ใกล้เคียงพ่ะย่ะค่ะ แต่ของฝ่าพระบาทมีปลาเพิ่ม เพราะยังทรงพระเยาว์”

“แล้วของเมอร์นีธ?”

“เท่ากับผู้ใหญ่ในเรือนชั้นในหลังลดส่วน”

เดนมองพระองค์ “กษัตริย์ต้องกินน้อยลงจริงหรือ”

เมอร์นีธหยิบขนมปังบาร์เลย์จากตะกร้า

“คำสั่งซึ่งใช้กับทุกคนควรเริ่มจากโต๊ะของผู้สั่ง”

“หากอาหารหมด พระองค์จะให้ข้ากินส่วนของพระองค์หรือไม่”

เมมซาฟหยุดมือเหนือขนมปัง

เฮนุตก้มหน้าลง

เซชัตกาทำเป็นสนใจป้าย

ส่วนเมอร์นีธทอดพระเนตรเด็กนิ่ง

“ข้าจะทำให้ดีที่สุดไม่ให้เจ้าต้องถามเช่นนั้น”

“นั่นไม่ใช่คำตอบ”

เดนเริ่มติดนิสัยไม่ยอมรับคำตอบซึ่งหลบคำถามมากขึ้นทุกวัน

เมมซาฟมองเด็กด้วยทั้งความภูมิใจและความกังวล

เมอร์นีธวางขนมปังลงตรงหน้าเดน

“หากเหลือเพียงก้อนเดียว เจ้าจะได้กินก่อน”

“เพราะข้าเป็นรัชทายาทหรือ”

“เพราะเจ้ายังเป็นเด็ก”

เดนมองขนมปังบนโต๊ะ ก่อนหักออกเป็นสองส่วน เขาวางครึ่งหนึ่งกลับไปตรงหน้าเมอร์นีธ

“ถ้าข้าต้องเรียนเป็นกษัตริย์ ข้าก็ไม่ควรกินคนเดียว”

พระองค์ทอดพระเนตรขนมปังครึ่งก้อนนั้นอยู่นาน

ไม่มีผู้ใดรู้ว่าพระองค์รู้สึกอย่างไร

ท้ายที่สุดพระหัตถ์ในถุงผ้าสีดำก็รับมันไป

เมมซาฟเห็นการเคลื่อนไหวนั้นแล้วเบือนหน้าออกไปทางประตู

อาจเพราะต้องตรวจคนเฝ้ายาม

อาจเพราะแสงตะเกียงเข้าตา

หรืออาจเพราะภาพเด็กแบ่งขนมปังกับบุคคลใต้ผ้าคลุม ทำให้เขานึกถึงครอบครัวซึ่งเคยนั่งล้อมกองไฟอยู่ด้วยกัน ก่อนพระนามและบัลลังก์จะพรากพวกเขาไปทีละคน

ไม่มีผู้ใดถาม

หลายวันต่อมา ระดับน้ำยังไม่สูงขึ้น

แต่ร่องน้ำตะวันออกถูกเปิดกว้างกว่าเดิม เพราะคนงานจากเรือนหลวง ทหารในเมือง และชาวบ้านช่วยกันขุด น้ำจำนวนไม่มากจึงไหลไปถึงพื้นที่ต่ำเพิ่มขึ้นอีกส่วนหนึ่ง

มันไม่ช่วยนาทุกผืน

ไม่ทำให้ความแห้งแล้งหายไป

และไม่รับประกันว่าจะมีอาหารพอจนถึงฤดูถัดไป

พระราชอำนาจไม่ได้เรียกน้ำจากฟ้า

มันเพียงตัดสินว่าแรงงานจะไปอยู่ที่ใด อาหารจะถูกแบ่งอย่างไร และผู้ใดต้องยอมเสียส่วนของตนก่อน

ชื่อของเมอร์นีธเริ่มได้รับคำสรรเสริญในชุมชนคนงาน

ในเวลาเดียวกัน ชื่อเดียวกันถูกเอ่ยด้วยความไม่พอใจบนโต๊ะของตระกูลเก่า

คนกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า ผู้เลอโฉมเข้าใจความหิวของประชาชน

อีกกลุ่มกล่าวว่า กษัตริย์ไร้รากกำลังซื้อความภักดีของคนจนด้วยเสบียงของชนชั้นนำ

ทั้งสองฝ่ายอาจกล่าวถูกเพียงครึ่งเดียว

เพราะขนมปังทุกก้อนซึ่งถูกย้ายจากมือหนึ่งไปสู่อีกมือ ย่อมทำให้คนผู้หนึ่งอิ่มขึ้น—

และทำให้อีกคนรู้สึกว่าตนถูกพรากบางสิ่งไป

เย็นวันหนึ่ง ทาเนตยืนหน้าเตาเผา มองไหชุดแรกเปลี่ยนสีอยู่ท่ามกลางเปลวไฟ นางได้ยินบุตรทั้งสองแบ่งขนมปังกันอยู่ด้านหลัง

ตรงลานห่างออกไป ผู้คนกำลังร้องเรียกชื่อเมอร์นีธด้วยความยินดี เมื่อรถลากเลื่อนบรรทุกธัญพืชมาถึงชุมชน

ทาเนตไม่ได้ร่วมตะโกน

นางรู้ว่ากษัตริย์องค์หนึ่งไม่ควรถูกตัดสินจากอาหารเพียงเที่ยวเดียว เช่นเดียวกับภาชนะไม่ควรถูกตัดสินจากความงามก่อนผ่านไฟ

แต่เมื่อบุตรสาวยื่นขนมปังครึ่งก้อนมาให้ นางก็รับไว้

อย่างน้อยคืนนี้ พวกเขายังมีอาหาร

เตายังมีไฟ

และดินแห้งกำลังกลายเป็นภาชนะซึ่งจะเก็บเมล็ดพันธุ์ของวันหน้า

สำหรับคนบนบัลลังก์ นั่นอาจเป็นเพียงรอยนับบนป้าย

แต่สำหรับทาเนต—

มันคือเหตุผลเพียงพอที่จะให้เวลากษัตริย์ผู้ไม่มีอดีตพิสูจน์พระองค์ต่อไป